الشيخ محمد علي الگرامي القمي

48

نگاهى نو به ملاك حرمت ربا و حيل (فارسى)

مىشود كه بدون قراردادى جديد ، و خود به خود « ربا » مبدل به « قرض » شده است . كه باز از اين نظر باطل خواهد بود كه چگونه قراردادى خود به خود تغيير مىكند . بنابراين طبع ربا خود به خود يعنى « غرر » . يعنى نمىداند كه در آينده چقدر بايد بدهد ، اگر از اول هم تصريح كنند كه اگر پس از مدت موعود بدهى خود را نپرداخت ديگر ربح اضافى لازم نباشد اين جمع بين دو معامله - ربا و قرض - در يك معامله مىشود ، ضمن اين‌كه يك استثناست و قانون تابع موارد استثنا نمىباشد و بعلاوه كسى همچنين كارى نمىكند ، اگر مىخواست پول بدون ربح بدهد از اول اين كار را مىكرد . در مورد تمام عقدها ، تحولات و نوسانات بازار اقتصاد گاه آن چنان سريع و گسترده است كه وضعيت‌هاى آينده تقريباً غير قابل پيش بينى است ؛ مثلًا اگر در زمان جنگ ميان ايران و عراق عقد ازدواجى منعقد شده باشد و مهريه‌ى آن صد سكه‌ى بهار آزادى تعيين شده باشد پس از جنگ اين سؤال پيش مىآيد كه قيمت آن را چگونه بايد محاسبه كرد ؟ آيا ملاك قيمت زمان جنگ است يا قيمت پس از اعلان آتش بس ؟ البته اين سخن از باب مثال است و وجود غرر در مورد ازدواج اشكال ندارد .